Rufous-capped Motmot

ദക്ഷിണ അമേരിക്കയിലെ ഉഷ്ണമേഖലാ വനങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന മനോഹരമായ ഒരു പക്ഷിയാണ് റൂഫസ്-ക്യാപ്ഡ് മോട്ട്മോട്ട് (Rufous-capped Motmot). ശാസ്ത്രീയമായി Baryphthengus ruficapillus എന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന ഇവ മോട്ട്മോട്ട് കുടുംബത്തിലെ അംഗങ്ങളാണ്. ഇവയുടെ സവിശേഷമായ രൂപവും പെരുമാറ്റവും പക്ഷി നിരീക്ഷകർക്കിടയിൽ വലിയ കൗതുകം ഉണർത്താറുണ്ട്. സാധാരണയായി ഇടതൂർന്ന വനപ്രദേശങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്ന ഈ പക്ഷികൾ, തങ്ങളുടെ നീളമുള്ള വാലും തലയിലെ പ്രത്യേക നിറവും കൊണ്ട് പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ സാധിക്കുന്നവയാണ്. ആവാസവ്യവസ്ഥയിലെ മാറ്റങ്ങൾ ഇവയുടെ നിലനിൽപ്പിനെ ബാധിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇന്നും ഇവ വനങ്ങളുടെ നിശബ്ദതയിൽ സുന്ദരമായ കാഴ്ചയായി തുടരുന്നു. ഈ ലേഖനത്തിൽ റൂഫസ്-ക്യാപ്ഡ് മോട്ട്മോട്ടിന്റെ ജീവിതരീതികൾ, ഭക്ഷണം, പ്രജനനം, സംരക്ഷണ നില എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിശദമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നു.

റൂഫസ്-ക്യാപ്ഡ് മോട്ട്മോട്ട് ഏകദേശം 32 മുതൽ 35 സെന്റീമീറ്റർ വരെ നീളമുള്ള ഇടത്തരം വലിപ്പമുള്ള പക്ഷിയാണ്. ഇവയുടെ ശരീരത്തിന് പ്രധാനമായും പച്ച നിറമാണുള്ളത്, ഇത് വനത്തിലെ ഇലകൾക്കിടയിൽ ഒളിച്ചിരിക്കാൻ ഇവയെ സഹായിക്കുന്നു. ഇവയുടെ തലയുടെ മുകൾഭാഗം ചുവപ്പ് കലർന്ന തവിട്ടുനിറത്തിലാണ് (Rufous), ഇതിൽ നിന്നാണ് ഇവയ്ക്ക് ഈ പേര് ലഭിച്ചത്. കണ്ണുകൾക്ക് ചുറ്റും കറുത്ത നിറത്തിലുള്ള പാടുകൾ കാണാം. ഇവയുടെ വാലിന് നീളക്കൂടുതലുണ്ട്, വാലിന്റെ അറ്റത്ത് റാക്കറ്റ് പോലുള്ള ആകൃതിയിലുള്ള തൂവലുകൾ കാണപ്പെടുന്നത് ഇവയുടെ പ്രത്യേകതയാണ്. ശക്തമായ കൊക്കും കാലുകളും ഇവയ്ക്കുണ്ട്. ആൺ പക്ഷികളും പെൺ പക്ഷികളും കാഴ്ചയിൽ ഏതാണ്ട് ഒരേപോലെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ശരീരഘടനയിലെ ഈ പ്രത്യേകതകൾ ഇവയെ വനത്തിലെ ഉയരമുള്ള മരങ്ങളിൽ ഇരിക്കാനും ഇരതേടാനും സഹായിക്കുന്നു.

റൂഫസ്-ക്യാപ്ഡ് മോട്ട്മോട്ട് പ്രധാനമായും ബ്രസീൽ, അർജന്റീന, പരാഗ്വേ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലെ ഉഷ്ണമേഖലാ വനങ്ങളിലാണ് വസിക്കുന്നത്. ഇവ ഇടതൂർന്നതും ഈർപ്പമുള്ളതുമായ വനപ്രദേശങ്ങളെയാണ് ഇഷ്ടപ്പെടുന്നത്. സമുദ്രനിരപ്പിൽ നിന്ന് ഉയരമുള്ള പ്രദേശങ്ങൾ മുതൽ താഴ്ന്ന വനമേഖലകൾ വരെ ഇവയെ കാണാൻ സാധിക്കും. മരങ്ങളുടെ ഇടയിൽ ഒളിച്ചിരിക്കാനും സുരക്ഷിതമായി ഇരിക്കാനും കഴിയുന്ന ഇടതൂർന്ന മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ പ്രദേശങ്ങളാണ് ഇവയുടെ പ്രധാന ആവാസകേന്ദ്രങ്ങൾ. നദികൾക്ക് സമീപമുള്ള വനപ്രദേശങ്ങളിൽ ഇവയെ കൂടുതലായി കാണാറുണ്ട്. വനനശീകരണം കാരണം ഇവയുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് ഭീഷണി നേരിടുന്നുണ്ടെങ്കിലും, സംരക്ഷിത വനമേഖലകളിൽ ഇവ ഇപ്പോഴും സുരക്ഷിതമായി ജീവിക്കുന്നു. മരങ്ങളിൽ ഇരിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന ഇവ അപൂർവ്വമായാണ് നിലത്ത് ഇറങ്ങാറുള്ളത്.

റൂഫസ്-ക്യാപ്ഡ് മോട്ട്മോട്ട് ഒരു സർവ്വഭക്ഷിയാണ്. ഇവയുടെ പ്രധാന ഭക്ഷണത്തിൽ വിവിധ തരത്തിലുള്ള പഴങ്ങൾ, ബെറികൾ എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ, ചെറിയ പ്രാണികൾ, ചിലന്തികൾ, ഉരഗങ്ങൾ, ചെറിയ തവളകൾ എന്നിവയെയും ഇവ ഭക്ഷണമാക്കാറുണ്ട്. മരക്കൊമ്പുകളിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ട് ഇരയെ ശ്രദ്ധയോടെ നിരീക്ഷിക്കുകയും, പെട്ടെന്ന് ചാടിപ്പിടിച്ച് ഇരയെ പിടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് ഇവയുടെ രീതി. പ്രാണികളെ പിടിക്കുമ്പോൾ അവയെ മരക്കൊമ്പിൽ തട്ടി കൊന്നതിന് ശേഷം മാത്രമേ ഭക്ഷിക്കാറുള്ളൂ. പഴങ്ങൾ കഴിക്കുന്നത് വനത്തിലെ വിത്തുകൾ വിതരണം ചെയ്യുന്നതിനും ഇവ സഹായിക്കുന്നു. ഈ പക്ഷികളുടെ ഭക്ഷണരീതി വനത്തിന്റെ ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ സന്തുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്തുന്നതിൽ വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നുണ്ട്.

റൂഫസ്-ക്യാപ്ഡ് മോട്ട്മോട്ടിന്റെ പ്രജനനകാലം സാധാരണയായി വർഷത്തിൽ ഒരിക്കലാണ്. ഇവ മണ്ണിൽ തുരങ്കങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കിയാണ് കൂടുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നത്. ബാങ്ക് അല്ലെങ്കിൽ കുന്നിൻ ചരിവുകളിൽ കുഴികൾ കുഴിച്ച് അതിനുള്ളിലാണ് മുട്ടകൾ ഇടുന്നത്. സാധാരണയായി 2 മുതൽ 4 വരെ വെളുത്ത നിറത്തിലുള്ള മുട്ടകളാണ് ഇവ ഇടാറുള്ളത്. ആൺ പക്ഷിയും പെൺ പക്ഷിയും ഒരുപോലെ മുട്ടകൾ വിരിയിക്കുന്നതിലും കുഞ്ഞുങ്ങളെ പരിപാലിക്കുന്നതിലും പങ്കുചേരുന്നു. കുഞ്ഞുങ്ങൾ വിരിഞ്ഞു കഴിഞ്ഞാൽ മാതാപിതാക്കൾ പ്രാണികളെയും പഴങ്ങളും കൊണ്ടുവന്ന് കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് നൽകുന്നു. ഏകദേശം ഒരു മാസത്തോളം കുഞ്ഞുങ്ങൾ കൂടുകളിൽ കഴിയുകയും പിന്നീട് പറക്കാൻ പഠിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇവയുടെ കൂടുകൾക്ക് നല്ല സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ മാതാപിതാക്കൾ വളരെ ശ്രദ്ധാലുക്കളാണ്.

റൂഫസ്-ക്യാപ്ഡ് മോട്ട്മോട്ട് വളരെ നിശബ്ദരായ പക്ഷികളാണ്. ഇവ മരക്കൊമ്പുകളിൽ മണിക്കൂറുകളോളം അനങ്ങാതെ ഇരിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നു. ഇവയുടെ നീളമുള്ള വാൽ ഇടയ്ക്കിടെ അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോട്ടും ആട്ടാറുണ്ട്, ഇത് ഇവയുടെ ഒരു പ്രത്യേക സ്വഭാവമാണ്. അപകടം മണത്തറിഞ്ഞാൽ പെട്ടെന്ന് വനത്തിന്റെ ഉൾഭാഗത്തേക്ക് പറന്നുപോകാറുണ്ട്. ഇവ ഒറ്റയ്ക്കോ അല്ലെങ്കിൽ ഇണകളായോ ആണ് സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്നത്. ഇവയുടെ വിളികൾ വളരെ ലളിതമാണെങ്കിലും, വനത്തിൽ മുഴങ്ങിക്കേൾക്കുമ്പോൾ തിരിച്ചറിയാൻ എളുപ്പമാണ്. സാമൂഹിക സ്വഭാവം കുറവാണെങ്കിലും ഇണകളുമായുള്ള ബന്ധം ദൃഢമാണ്.

ഐ.യു.സി.എൻ (IUCN) റെഡ് ലിസ്റ്റ് പ്രകാരം റൂഫസ്-ക്യാപ്ഡ് മോട്ട്മോട്ട് 'ലീസ്റ്റ് കൺസേൺ' (LC) വിഭാഗത്തിലാണ് ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. അതായത് ഇവയ്ക്ക് നിലവിൽ വംശനാശ ഭീഷണി കുറവാണ്. എങ്കിലും വനനശീകരണം, ആവാസവ്യവസ്ഥയുടെ വിഘടനം എന്നിവ ഇവയുടെ എണ്ണത്തിൽ ക്രമേണ കുറവുണ്ടാക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. സംരക്ഷിത വനമേഖലകൾ ഇവയുടെ നിലനിൽപ്പിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്. വനസംരക്ഷണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുന്നത് ഇവയുടെ ഭാവി സുരക്ഷിതമാക്കാൻ സഹായിക്കും.

1. ഇവയുടെ വാലിന്റെ അറ്റത്ത് റാക്കറ്റ് പോലുള്ള ആകൃതിയുണ്ട്.
2. ഇവ മണ്ണിൽ തുരങ്കങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി കൂട് നിർമ്മിക്കുന്നു.
3. ആൺ-പെൺ പക്ഷികൾ ഒരേപോലെ കുഞ്ഞുങ്ങളെ നോക്കുന്നു.
4. ഇവ മണിക്കൂറുകളോളം അനങ്ങാതെ ഇരിക്കാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്.
5. ഇവ പഴങ്ങളും ചെറിയ ജീവികളെയും ഭക്ഷണമാക്കുന്നു.

റൂഫസ്-ക്യാപ്ഡ് മോട്ട്മോട്ടിനെ നിരീക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ചില നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകാം. പ്രധാനമായും ഇവയെ കാണാൻ വനത്തിനുള്ളിൽ നിശബ്ദത പാലിക്കുക. രാവിലെ അല്ലെങ്കിൽ വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ ഇവയെ കാണാൻ സാധ്യത കൂടുതലാണ്. ദൂരദർശിനി (Binoculars) ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഇവയെ വ്യക്തമായി കാണാൻ സഹായിക്കും. ഇവ മരങ്ങളുടെ മുകളിൽ ഇരിക്കാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതുകൊണ്ട് മരങ്ങളുടെ മുകളിലേക്ക് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുക. ഇവയുടെ പ്രത്യേക ശബ്ദം തിരിച്ചറിയാൻ മുൻകൂട്ടി പഠിക്കുന്നത് കൂടുതൽ സഹായിക്കും. വനത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ പ്രകൃതിക്ക് ദോഷം വരുത്താതെ പെരുമാറുക.

റൂഫസ്-ക്യാപ്ഡ് മോട്ട്മോട്ട് (Baryphthengus ruficapillus) പ്രകൃതിയുടെ അത്ഭുതകരമായ സൃഷ്ടിയാണ്. പച്ചയും തവിട്ടുനിറവും കലർന്ന ഇവയുടെ ശരീരവും, നീളമുള്ള വാലും ഇവയെ വനത്തിലെ മനോഹരമായ പക്ഷികളിൽ ഒന്നാക്കി മാറ്റുന്നു. ഇവയുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥ, ഭക്ഷണം, പ്രജനന ശീലങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നത് വനത്തെയും വന്യജീവികളെയും കൂടുതൽ മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കും. മനുഷ്യന്റെ ഇടപെടലുകൾ കുറവായ വനപ്രദേശങ്ങളിൽ ഇവയുടെ ജീവിതം ഇന്നും തുടർന്നുപോകുന്നു. നമ്മൾ ഓരോരുത്തരും വനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചാൽ മാത്രമേ ഇത്തരം മനോഹരമായ പക്ഷികൾക്ക് വരുംതലമുറകളിലും നിലനിൽക്കാൻ സാധിക്കൂ. പക്ഷി നിരീക്ഷകർക്കും ഗവേഷകർക്കും ഒരുപോലെ കൗതുകം പകരുന്ന റൂഫസ്-ക്യാപ്ഡ് മോട്ട്മോട്ടിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ പ്രകൃതി സ്നേഹികൾക്ക് വലിയ അറിവാണ് നൽകുന്നത്. ഈ പക്ഷി വനത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകമാണ്, അതിന്റെ സംരക്ഷണം നമ്മുടെ കടമയാണ്.